تهرانِ امروز، پر از برج و خیابان های شلوغ است؛ اما تهرانِ دیروز، شهری بود با کوچه های خاکی، درهای چوبی و همسایه هایی که مثل خانواده بودند. آداب و رسوم مردم تهران قدیم، آیین های مذهبی گرفته تا رفتارهای روزمره، تصویری از یک جامعه گرم، منظم و پر از احترام را نشان می دهد. این پست، شما را با سنت هایی آشنا می کند که شاید امروز فراموش شده باشند، اما هنوز در خاطره جمعی تهرانی ها زنده اند.
معماری خانه های تهران قدیم:
خانه های قدیمی تهران، فقط محل زندگی نبوده اند؛ هرکدام یک جهان کوچک بودند با نظم، زیبایی و فلسفه ای در طراحی، معماری این خانه ها ترکیبی از عملکرد، زیبا شناسی و فرهنگ بود.
جزیئات معماری خانه های قدیم تهران:
- حیات مرکزی با حوض فیروزه ای: قلب خانه، حیاطی بود با حوضی در وسط، اغلب با ماهی قرمز و گلدان های شمعدانی. این حیاط ها نقش تهویه طبیعی و فضای اجتماعی را ایفا می کردند.
- اتاق های چهارطرف حیات: اتاق ها با پنجره های مشبک رنگی، دور تا دور حیاط چیده می شدند. پنجره ها نور را فیلتر می کردند و رنگی شاعرانه به فضا خانه می دادند.
- شاه نشین و گوشواره ها: اتاق اصلی خانه، با سقف بلند، گچ بری های ظریف، آیینه کاری، مخصوص پذیرایی از مهمانان بود. دو اتاق کوچک تر در طرفین، به نام گوشواره برای استراحت یا مطالعه استفاده می شدند.
- درهای چوبی با کوبه های زنانه و مردانه: کوبه ها با صدای متفاوت اطلاع میدادند که مرد یا زن پشت درب است .
- سردر و طاق نما: ورودی خانه ها با طاق نماهای آجری و کاشی کاری تزئین می شد. گاهی اشعار فارسی یا آیه هایی از قرآن روی کاشی ها نقش می بست.
- بام های تخت با دسترسی از پشت بام: پشت بام محل خشک کردن سبزی، دیدن ماه رمضان یا حتی خوابیدن در شب های تابستان بودند.
جشن ها، آیین ها، آداب و سنت های مردم در تهران قدیم:
آیین های عزاداری و سوگواری:
- محرم و عاشورا: دسته های سینه زنی و زنجیر زنی، پخت شعله زرد، قیمه، آش، چای
- علم ها و پرچم ها
- تعزینه؛ نمایشی آیینی با ریشه های چندصدساله
- تکیه ها و حسینیه ها با پارچه های مشکی و خطاطی مذهبی
جشن نوروز؛ آغاز جهان:
- خانه تکانی، نماد پاک سازی روح و زندگی
- چیدن سفره هفت سین با مفاهیم نمادین: زایش، برکت، روشنایی
- دید و بازدید ، لباس نو و عیدی دادن به کوچکترهای جمع
- سیزده به در؛ پیوند دوباره با طبیعت
بازارها، محله ها و فضا های آیینی:
- بازار تجریش در شب یلدا
- تکیه دولت (نماد تعزیه خوانی قاجار)
- بازارچه نایب السلطنه در مراسم محرم
- محله امام زاده یحیی در آیین های نوروزی
- بازارچه نعلبندان در آیین های محلی
- محله سنگلج با تعزیه های قدیمی
- محله درخونگاه با نذری های معروف
جمعه بازار های معروف تهران قدیم:
- جمعه بازار دروازه شمیران
- جمعه بازار سنگلج
- جمعه بازار باغ صبا
اشاره ای به محله های معروف تهران قدیم:
- منیریه: محل زندگی رجال قاجار؛ خانه هایی با سردرهای بلند و حیاط وسیع
- امین حضور: در گذشته محل خانه های اعیان نشین و معماری قاجاری
- دولت آباد: خانه هایی بامعماری تلفیقی قاجاری و پهلوی اول کوچه های باریک ودرخت دار
بناهای تاریخی کمتر اشاره شده در تهران:
- خانه دبیر الملک: واقع در خیابان امیبرکبیر
- خانه نصیرالدوله آصفی: در محله سنگلج
- خانه تیمورتاش: در محله ولیعصر
- خانه سلطان بیگم: در محله دولت
همیارخونه
دانلود
